Hotline: 0941068156
Quảng cáo
Tin Nóng

Tìm hướng đi cho kinh tế tập thể ở Khánh Hòa

28 Tháng Tám 2017 5:00:00 CH

Moitruong24h - Nhiều năm qua, các hợp tác xã (HTX) ở Khánh Hòa đã có đóng góp tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) của địa phương. Tuy nhiên, thực tế hoạt động của kinh tế tập thể (KTTT) và mô hình các HTX đang gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc, cần sớm có chính sách, cơ chế mang tính đột phá để hỗ trợ.

Sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu ở Hợp tác xã Vĩnh Phước, thị xã Ninh Hòa (Khánh Hòa).​

Năng động trong cơ chế mới

Từ nhiều năm nay, HTX thủ công mỹ nghệ xuất khẩu Vĩnh Phước (Ninh Hòa) được nhiều người biết tới, đây là mô hình sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ bằng nguyên liệu mây, tre, lá khá hiệu quả. HTX Vĩnh Phước thực hiện liên kết với bảy HTX nông nghiệp trên địa bàn; thu hút hơn 4.000 người tham gia "gia công từ xa"; đáp ứng kịp thời yêu cầu cả về số lượng lẫn chất lượng của các đơn đặt hàng. Lãnh đạo HTX luôn năng động liên kết với nhiều đơn vị, doanh nghiệp (DN) để mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu, đem lại doanh thu mỗi năm hơn 30 tỷ đồng, thực hiện đầy đủ các chính sách phúc lợi cho xã viên như bảo hiểm xã hội, y tế, bảo hộ lao động,... Năm 2005, HTX Vĩnh Phước được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.

Theo Phó Chủ tịch Liên minh các HTX tỉnh Khánh Hòa Phạm Ngọc Lễ, sau khi có Luật HTX, một số HTX trên địa bàn đã mở rộng ngành nghề sản xuất, kinh doanh, tăng thu nhập, có lãi phân bố trong nội bộ. Các HTX khá giỏi đã đáp ứng được 80% nhu cầu dịch vụ đầu vào phục vụ thành viên của mình. So với trước năm 2013, đã có khoảng 15% số HTX mở thêm dịch vụ mới như: liên kết với các DN để sản xuất tiểu thủ công nghiệp; liên kết giữa HTX nông nghiệp với HTX tiểu thủ công nghiệp để sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu. Nhiều HTX ở huyện Diên Khánh đã liên kết với DN tiêu thụ lúa giống cho các thành viên. Riêng HTX nông nghiệp Ninh Quang 1 (thị xã Ninh Hòa) đã xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm gạo, với thương hiệu Gạo Ngọc Quang, nhằm thu mua, tiêu thụ sản phẩm nông sản hỗ trợ cho các thành viên HTX; nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm,...

So với trước, các HTX đã sử dụng vốn hiệu quả hơn, tăng được vốn tích lũy hằng năm từ 10 đến 15%, chia cổ tức cho thành viên từ 8 đến 10%. Điển hình như các HTX nông nghiệp: Ninh Quang 1 (thị xã Ninh Hòa), Diên Lộc, Diên An (huyện Diên Khánh), Vĩnh Phương (TP Nha Trang),... Điểm đáng ghi nhận là khi được tổ chức lại, nhiều HTX đã thể hiện rõ sự năng động trong phát triển, ngoài việc tổ chức các hoạt động dịch vụ để phục vụ xã viên, còn quan tâm sản xuất, kinh doanh, tạo lợi nhuận phân phối nội bộ. Những kết quả rất đáng ghi nhận của các HTX trên đều xuất phát từ tinh thần dám nghĩ, dám làm, năng động của lãnh đạo HTX. Nhờ đó, xã viên yên tâm, gắn bó với HTX.

Qua 10 năm triển khai Nghị quyết T.Ư 5 về phát triển KTTT (2002 - 2012) và bốn năm thực hiện Luật HTX (2013-2017), KTTT ở Khánh Hòa đã và đang có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều HTX đã tổ chức có hiệu quả các hoạt động dịch vụ phục vụ xã viên; tổ chức liên doanh, liên kết tăng thu nhập, tích lũy cho HTX. Nhiều mô hình mới đang hình thành, phát triển như mô hình liên hiệp HTX; quỹ tín dụng nhân dân; HTX nông nghiệp liên kết các doanh nghiệp, các HTX phi nông nghiệp mở rộng sản xuất, kinh doanh,...

Tính đến nay, toàn tỉnh có 78 HTX đã đăng ký lại theo Luật HTX năm 2012, đạt hơn 88,6% tổng số HTX thuộc diện phải đăng ký; còn 10 HTX chưa đăng ký lại, chiếm 11,37%. Tuy vậy, kinh tế hợp tác ở Khánh Hòa vẫn chưa chuyển biến mạnh; chưa tạo được bước đột phá để KTTT và HTX phát triển vững mạnh. Vị thế của HTX chưa được thể hiện đúng mức, tốc độ phát triển chậm, tụt hậu so với một số thành phần kinh tế khác; số lượng HTX không tăng mà có xu hướng giảm đi; tỷ lệ HTX yếu kém còn lớn.

Bài toán khó

Theo thống kê, hiện nay, lãnh đạo các HTX nông nghiệp ở Khánh Hòa có tuổi đời trung bình gần 50; hầu hết chưa được đào tạo nghiệp vụ một cách bài bản, chỉ mỗi năm được bồi dưỡng vài ngày theo chương trình của Liên minh các HTX tỉnh. Do đó, cần tìm một chính sách hợp lý để thu hút lực lượng cán bộ trẻ có trình độ về nông thôn, tham gia xây dựng thành phần kinh tế quan trọng này.

Chủ nhiệm HTX nông nghiệp Suối Hiệp 1 (Diên Khánh) Nguyễn Ngọc Chúng chia sẻ: "Chúng tôi làm việc theo kinh nghiệm là chính, không được đào tạo qua trường lớp. Hiện nay, tìm người làm việc cho HTX khó quá. Thu nhập thấp khiến nhiều cán bộ HTX chưa thật sự gắn bó, dồn hết tâm sức cho công việc, do lương thấp, chế độ đãi ngộ hầu như không có. Các HTX rất cần sự hỗ trợ từ phía Nhà nước, có chính sách cụ thể để thu hút lực lượng cán bộ trẻ, có trình độ". Hầu hết các HTX hoạt động yếu kém đều do thiếu bộ máy lãnh đạo tốt; chậm đổi mới phương thức quản lý, điều hành; thiếu chủ động trong sản xuất, kinh doanh,... Từ đó, HTX không mở ra được hướng sản xuất, dịch vụ mới, dẫn đến doanh thu, lợi nhuận thấp, xã viên không gắn bó, trở thành một vòng luẩn quẩn: xã viên không gắn bó, HTX yếu; mà HTX càng yếu thì xã viên càng xa rời. Bài toán nhân lực cho các HTX ở Khánh Hòa đang đặt ra hết sức gay gắt.

Chủ tịch Liên minh các HTX tỉnh Đinh Văn Dũng cho biết, thiếu vốn hiện là câu chuyện dài và hết sức nan giải, các HTX rất khó tiếp cận nguồn vốn vay, trong đó có cả nguồn hỗ trợ lãi suất của Chính phủ. Hiện nay, tỉnh vẫn còn năm HTX nông nghiệp chưa có trụ sở làm việc. Nhiều HTX chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hoặc đã có nhưng lại không thể sử dụng để thế chấp vay vốn, do đất được giao cho HTX theo hình thức không thu tiền. Thực trạng này khiến hầu hết các HTX lâm vào hoàn cảnh khó khăn, không có vốn đầu tư mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm.

Do không có vốn đầu tư, hiện nay, 88% số HTX nông nghiệp không có máy cày; 100% số HTX không có máy thu hoạch, tất cả đều trông vào dịch vụ liên kết bên ngoài! Vì vậy, hầu hết các HTX trong tỉnh đều mong muốn được cấp chứng nhận quyền sử dụng đất theo hình thức giao đất có thu tiền (áp dụng chính sách miễn giảm), để sử dụng khi liên kết, liên doanh làm ăn hoặc tiếp cận các nguồn vốn vay. Hoặc, kiến nghị UBND tỉnh xem xét, bố trí nguồn vốn thành lập Quỹ hỗ trợ phát triển HTX, nhằm bảo lãnh tín dụng cho các HTX vay vốn.

Các chính sách đối với HTX thời gian qua tuy ban hành kịp thời nhưng chưa thật sự đồng bộ, thiếu cụ thể nên rất khó thực hiện, nhất là về việc miễn thuế cho các HTX; về đất đai; bảo hiểm xã hội bắt buộc; hỗ trợ khoa học - công nghệ,... Phần lớn các HTX còn yếu về năng lực quản lý, điều hành; các cơ chế, chính sách hỗ trợ nhiều nhưng chưa đủ mạnh, thiếu tính đột phá để hỗ trợ mạnh mẽ và thiết thực, nhiều điểm chưa phù hợp, thủ tục rườm rà, khó triển khai trong thực tiễn. Riêng về thuế, hiện còn nhiều điểm bất hợp lý đối với các HTX.

Đơn cử, các HTX làm dịch vụ thu mua, bao tiêu sản phẩm của nông dân phải chịu mức thuế giá trị gia tăng 5%, trong khi đó, tư thương "lách" được khoản thuế này, tạo ra cạnh tranh thiếu bình đẳng. Nhiều nơi, cấp ủy, chính quyền địa phương, các ban, ngành liên quan chưa nhận thức thật đầy đủ, đúng tầm về vị trí, vai trò của HTX, thậm chí không phân biệt được mô hình HTX kiểu mới với HTX cũ trước đây. Từ đó, dẫn đến hai xu hướng lệch lạc: thứ nhất, thiếu quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo đúng mức, khiến điều kiện làm việc, hoạt động của các HTX ngày càng khó khăn; thứ hai, can thiệp quá sâu vào quá trình hoạt động làm ảnh hưởng quyền tự chủ của các HTX.

Một trong những khó khăn lớn hiện nay trong thực hiện Luật HTX năm 2012 là nhận thức về KTTT, mô hình HTX kiểu mới của một số thành viên tham gia HTX chưa đầy đủ, khiến việc củng cố tổ chức, đổi mới nội dung và phương thức hoạt động còn nhiều khó khăn. Trong tình hình hiện nay, cần làm rõ, nâng cao nhận thức cho thành viên, người dân về vị trí, vai trò kinh tế hộ gia đình trong phát triển KTTT; mô hình HTX kiểu mới gắn với xây dựng nông thôn mới.

Trong mô hình HTX kiểu mới, các vấn đề về sở hữu tập thể và sở hữu cá nhân của thành viên tham gia HTX phải được giải thích, phân định rõ ràng, cụ thể. Một khi nhận thức của người dân về những nội dung trên còn chưa chuyển biến tốt thì quá trình đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả HTX còn gặp nhiều khó khăn. Tháng 10-2016, UBND tỉnh đã phê duyệt đề án Đổi mới, phát triển các hình thức tổ chức hợp tác trong nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đến năm 2020, hướng đến hỗ trợ các mô hình kinh tế hợp tác thông qua các nội dung như: tập huấn, đào tạo, hỗ trợ vay vốn, đất đai, đầu tư hạ tầng,... tổng kinh phí hơn 45 tỷ đồng.

Tuy nhiên, để đạt mục tiêu đến năm 2020, thành lập mới 80 HTX/năm, có 80% số HTX kiểu mới hoạt động hiệu quả cả ba nội dung đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả vẫn hết sức khó khăn. Vì vậy, trong thời gian tới, tỉnh cần đầu tư mạnh mẽ hơn trên nhiều lĩnh vực và các thành phần kinh tế hợp tác như: có chính sách khuyến khích nguồn nhân lực trình độ cao làm việc trong các HTX; tạo điều kiện cho HTX tiếp cận vốn, mặt bằng sản xuất, thuê đất tại các cụm công nghiệp sản xuất, kinh doanh; hỗ trợ chuyển giao khoa học - công nghệ, giới thiệu sản phẩm, mở rộng thị trường...

Đến nay, toàn tỉnh Khánh Hòa có 97 HTX (trong đó, có 73 HTX nông nghiệp) và một Liên hiệp HTX đã chuyển đổi, sắp xếp, đang hoạt động theo Luật HTX; 40 HTX không đáp ứng được các điều kiện, phải ngừng hoạt động. Toàn tỉnh có 64 nghìn thành viên HTX, vốn chủ sở hữu gần 125 tỷ đồng, tăng 9,8% so năm 2013. Tính đến hết năm 2016, tổng giá trị tài sản khu vực KTTT có gần 600 tỷ đồng; trong đó, khối các Quỹ tín dụng nhân dân đạt 137 tỷ đồng, chiếm 22,8%.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hương Sen ( Theo nhandan )

  • Thích và chia sẻ bài viết:

Bình luân