Hotline: 0941068156
Quảng cáo
Tin Nóng

Chủ động tận dụng cơ hội từ CPTPP

15 Tháng Năm 2019 6:54:00 SA

Moitruong24h - Là một Hiệp định Thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, ngoài việc tiếp tục thúc đẩy cạnh tranh, Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) được coi là cơ hội đặc biệt thuận lợi cho hơn 700.000 doanh nghiệp (DN) và hàng trăm nghìn hộ kinh doanh của Việt Nam. Tuy nhiên, để tận dụng được CPTPP, ngoài việc đồng hành của Nhà nước, các DN cần phải tự đổi mới chính mình, chuyển từ bị động sang tích cực, chủ động.


Ngành dệt - may được kỳ vọng sẽ tạo dấu ấn trong năm 2019. Ảnh: ANH NAM

Từ chuyện hội nhập của ngành dệt may…

 

Hiệp định CPTPP đã chính thức có hiệu lực, ngành dệt may (DM) được kỳ vọng sẽ tạo dấu ấn đặc biệt trong năm 2019. Hiệu quả của nhóm DNDM cũng được đánh giá sẽ tăng mạnh nhờ xu hướng chuyển đổi sản xuất đơn hàng, sản phẩm từ gia công đơn thuần, giá trị gia tăng thấp sang phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn. Nhưng không phải DN nào cũng có đủ lợi thế.

Chủ tịch Hiệp hội DM Việt Nam Vũ Đức Giang cho biết, CPTPP có hiệu lực đã mở rộng cánh cửa đối với các DNDM trong nước. Tuy nhiên, điều này cũng tạo ra những thách thức rất lớn, trên cả góc độ khách quan lẫn chủ quan. Thị trường (TT) DM thế giới đang đối mặt nhiều thách thức như tình hình căng thẳng thương mại gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp tới giá dịch vụ, cũng như nhu cầu của khách hàng. Các TT xuất khẩu (XK) DM mạnh đang coi Việt Nam là đối thủ cần có sự kiềm chế nhất định, điều này tạo áp lực mạnh mẽ đối với các DN trong nước. Kim ngạch (KN) XK DM năm 2019 của Việt Nam dự kiến đạt 40 tỷ USD, tức tăng trưởng 11% so năm 2018. Để đạt được mục tiêu này, các DN đã tập trung khai thác hiệu quả máy móc, thiết bị công nghiệp chất lượng cao và hệ thống công nghệ (CN) tự động hóa cao…

Ở góc độ DN, CPTPP sẽ đặt ra áp lực cho các DN đầu tư vào sản xuất nguyên liệu đầu vào, đặc biệt là sợi và vải. Trong khi đó, ngành DM Việt Nam hiện vẫn đang thiếu hụt nguyên phụ liệu (NPL) và phải nhập khẩu (NK) từ nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc, nước không nằm trong khối CPTTP. Điểm yếu lớn nhất của Việt Nam hiện nay là khâu sản xuất vải. Trong những năm qua, ngành DM cũng đã tìm giải pháp cho khâu này, nhưng mức độ thành công chưa như mong muốn.

Các DN ngành dệt không phải không nhận thức được rõ xu hướng muốn phát triển bền vững phải thoát cảnh thuần gia công (CMT) sang FOB (mua NPL, bán thành phẩm), ODM (tự thiết kế bán hàng) hay OBM (sở hữu nhãn hàng riêng), nhưng thống kê của Công ty Chứng khoán Rồng Việt cho thấy, ở Việt Nam, có khoảng hơn 80% số DN nhỏ và vừa vẫn thuần gia công. Nguyên nhân là ngành này vẫn còn một số yếu kém, bất cập như nguồn NPL hầu hết phụ thuộc vào nước ngoài, phương thức CMT vẫn là chủ yếu (chiếm 65%), hàng FOB mới chiếm 25%, ODM và OBM chỉ chiếm 10%. DNDM sẽ không tận dụng được cơ hội gia tăng đơn hàng nếu không đủ năng lực sản xuất. Để tận dụng lợi thế của CPTPP, các DN thật sự phải hiểu, nắm kỹ thông tin về ngành DM. Thậm chí, các DN cần có sự liên kết chặt chẽ để xây dựng chuỗi liên kết mới tận dụng được cơ hội. Điểm “nghẽn” của ngành nằm ở khâu dệt nhuộm, nên nếu không đầu tư đúng mức để phát triển chuỗi cung ứng hoàn chỉnh, thì Việt Nam vẫn chưa có đủ nguồn lực để tận dụng tốt cơ hội này.

Các doanh nghiệp ngành dệt muốn phát triển bền vững phải thoát cảnh thuần gia công. Ảnh: NAM HẢI

Thiếu nền tảng cho sự phát triển

Theo Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Vũ Tiến Lộc, con số 39% KNXK sang các TT đã có các FTA thế hệ mới tận dụng được ưu đãi thuế quan của năm 2018 là một bước tiến đáng kể so với những năm trước. Tuy nhiên, qua nhiều năm thực thi, phân nửa lợi ích thuế quan kỳ vọng từ các FTA vẫn tuột khỏi tay các DN và người dân Việt Nam. Đó là còn chưa kể đến những thiệt thòi khác chưa đong đếm được bằng những con số cụ thể. Hiện nay, không ít ngành XK mũi nhọn của Việt Nam đang lệ thuộc quá lớn vào nguồn NPL NK - điểm yếu cốt tử ngăn cản hiện thực hóa cơ hội ưu đãi thuế quan, cụ thể là những yêu cầu từ các FTA thế hệ mới như: CPTPP hay EVFTA…

Khác biệt của CPTPP so các hiệp định khác là DM có chương riêng, đứng riêng, độc lập, cho thấy tầm quan trọng của ngành hàng DM. Ông Vũ Đức Giang khẳng định, CPTPP là “xương sống” của ngành DM Việt Nam nhưng “xương sống không nuôi được cả cơ thể” vì cần có nền tảng. Hiện nay, quy hoạch ngành này đã lỗi thời và không được ai đả động đến. Hiện, một số địa phương dị ứng với ngành DM, đặc biệt là hóa nhuộm, thậm chí cho rằng DM là ô nhiễm. Nhưng muốn kiểm soát phải đưa ra các giải pháp quy hoạch, nền tảng cho sự phát triển, chứ không thể không quản được rồi lại cấm. Muốn kiểm soát thì cần phải đưa ra các giải pháp quy hoạch, nền tảng cho sự phát triển.

Theo ông Vũ Đức Giang, trong khi các nhà đầu tư nước ngoài chọn Việt Nam là điểm đến hấp dẫn để đầu tư hưởng lợi thế khi có nhiều FTA, DN Việt Nam vẫn thấy toàn khó khăn. Qua nhiều năm thực thi các FTA, phân nửa lợi ích thuế quan kỳ vọng vẫn đang tuột khỏi tay các DN trong nước. Một nút thắt cản trở DN là phải “ăn đong” NPL. Chính sách để triển khai các giải pháp khắc phục thiếu NPL đã có, nhưng hầu hết chưa “thành hình” trên thực tế, hoặc có hành động thiếu thống nhất, thiếu đồng bộ. Điển hình như, một mặt là các địa phương khuyến khích đầu tư công nghiệp dệt nhuộm vào địa phương, nhưng một mặt lại áp dụng các yêu cầu ngặt nghèo quá mức cần thiết về tiêu chuẩn nước thải, về các thủ tục liên quan tới cơ sở hạ tầng rườm rà và tốn kém…

Tương tự, một ngành cũng được hưởng nhiều lợi ích từ CPTPP đó là ngành da giày. Tuy nhiên, theo bà Phan Thị Thanh Xuân - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký của Hiệp hội Da giày, khảo sát thực tế cho thấy, DN Việt Nam vẫn chưa tận dụng được cơ hội này. DN chưa nắm rõ thông tin, nguồn NPL... Câu chuyện NPL là muôn thuở. Bộ Công thương cũng đã ra Nghị quyết 111/2015/NĐ-CP về phát triển công nghiệp hỗ trợ (CNHT). Tuy nhiên, không nhiều DN tận dụng được.

Liên quan tới nguồn NPL, ông Nguyễn Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Bông sợi Việt Nam cho biết, nhiệm vụ sống còn của ngành DM là phải tăng giá trị, phải có vải, chứ không thể mãi dừng lại ở bước gia công. Cần quy hoạch cụ thể về đất, nhà máy công suất lớn tại các vùng miền và sự thống nhất từ T.Ư tới địa phương các thủ tục pháp lý cho đầu tư, thúc đẩy đầu tư.

Chủ tịch Hiệp hội DM Việt Nam đã đưa ra ba kiến nghị. Một là, xây dựng quy hoạch, phát triển ngành DN tầm nhìn 2035-2040. Hai là, Bộ Công thương phải là trụ cột trong chiến lược xây dựng nền tảng phụ trợ với ngành DM, da giày. Ba là, cần sự minh bạch để tạo ra nền tảng pháp lý nhưng khi triển khai hiệp định các cơ quan quản lý, địa phương cần thật sự thấm nhuần để ngành phát triển bền vững.

Doanh nghiệp cần tự tin & chủ động

Ngoài việc tiếp tục thúc đẩy cạnh tranh, CPTPP được coi là cơ hội đặc biệt thuận lợi cho 700.000 DN, hàng trăm nghìn hộ kinh doanh của Việt Nam. Tuy nhiên, để tận dụng được CPTPP, các DN phải tự đổi mới chính mình, thay đổi tư duy, coi cạnh tranh là lẽ đương nhiên của nền kinh tế thị trường, sau đó, trong cạnh tranh cần chuyển từ bị động, phòng ngự, kêu gọi hỗ trợ chuyển sang tích cực, chủ động. Đó là khẳng định của Thứ trưởng Công thương Trần Quốc Khánh tại Phiên hiến kế về DN và CPTPP với chủ đề “Chủ động và khai thác có hiệu quả CPTPP để phát triển bứt phá” trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2019 do Chính phủ và Ban Kinh tế T.Ư chủ trì và chỉ đạo tổ chức mới đây.

Cùng quan điểm này, theo ông Vũ Tiến Lộc, Việt Nam vừa trải qua ba tháng đầu tiên thực thi CPTPP - FTA thế hệ mới lớn nhất, tiêu chuẩn cao, tự do. Đây là một hiệp định nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cộng đồng DN Việt Nam. CPTPP mang lại lợi ích cho DNXK Việt Nam. Cơ hội thuế quan giảm, tạo lợi thế cho Việt Nam khi cạnh tranh với các nước khác.

Thứ trưởng Trần Quốc Khánh chia sẻ thêm, Hiệp định CPTPP có ở bảy nước và Việt Nam. Hiệp định có mức độ cam kết rộng, sâu hơn. Đặc biệt, hiệp định đặt ra yêu cầu cao về quản trị minh bạch, được kỳ vọng là thúc đẩy tiến trình, sáng tạo, thương mại, đầu tư trên thế giới và các bên, giúp nâng cao mức sống cho người lao động, người dân. Tham gia CPTPP là cơ hội để tiếp tục hoàn thiện thể chế. CPTPP hỗ trợ tiến trình đổi mới, tăng trưởng, giúp chúng ta hoàn thiện môi trường kinh doanh minh bạch, thông thoáng, liêm chính, khách quan của bộ máy nhà nước. Nếu các điều kiện khác đều thuận lợi, hiệp định này giúp Việt Nam có thêm điều kiện thu hút mạnh đầu tư, thúc đẩy hiện đại hóa đất nước. Với khu vực DN, sức ép cạnh tranh là có nhưng chưa phải thách thức lớn. Thách thức lớn nhất là các DN phải tự đổi mới chính mình, tư duy, coi cạnh tranh là lẽ đương nhiên của nền kinh tế TT, sau đó, trong cạnh tranh cần chuyển từ bị động, phòng ngự, kêu gọi hỗ trợ chuyển sang tích cực, chủ động. Nhà nước sẽ đồng hành cùng DN nhưng sự chủ động của DN là cần thiết, yếu tố quyết định sự thành bại của DN trong CPTPP.

 

 

 

 

 

 

 

THU THỦY, ĐẶNG THÀNH/Thoinay

  • Thích và chia sẻ bài viết:

Bình luân