Hotline: 0941068156
Quảng cáo
Tin Nóng

10 năm ở quê mới

11 Tháng Hai 2019 5:00:00 CH

Moitruong24h - Cách đây tròn 10 năm, hàng nghìn hộ dân thuộc dự án di dân tái định cư thủy điện Sơn La phải di dời khỏi vùng ngập về quê mới. Đó cũng là khoảng thời gian đầy khó khăn, gian khổ để tạo dựng cuộc sống mới. Khi cuộc sống đủ đầy, nhiều nơi làm ăn khấm khá thì Tết là lúc người dân cùng ôn những chuyện vui, buồn. Tết này sau bao vất vả, vượt lên gian khó, san sẻ yêu thương, gắn kết tình người, người dân nơi đây thêm tin vào cuộc sống mới…

10 năm ở quê mới

Lễ hội đua thuyền của đồng bào vùng di dân thủy điện Sơn La được tổ chức tại huyện Quỳnh Nhai.

Tết ở bản Hoa Quỳnh

Những ngày cận kề Tết Nguyên đán Kỷ Hợi 2019, chúng tôi được các anh trong Ban quản lý dự án di dân tái định cư (TÐC) tỉnh Sơn La đưa đi một vòng thăm các điểm TÐC, cùng đồng bào cảm nhận không khí đón Tết. Tôi gợi ý đến được thăm các điểm TÐC ở huyện Mai Sơn, bởi một vài lần đã đến đây nay xem có gì đổi khác.

Từ thị trấn Hát Lót, xuôi theo quốc lộ 6 chừng 5 km, xe chúng tôi rẽ vào điểm TÐC 428 có tên bản Hoa Quỳnh. Nơi đây hoa đào, hoa mận đã bật chồi non, hai bên đường bạt ngàn mía, cây ăn quả đang lên xanh tốt. Những ngôi nhà sàn gỗ thấp thoáng trong nắng lam chiều, nhà nào cũng cắm cờ Tổ quốc làm cho không khí đón xuân như một bức tranh ấm cúng, thanh bình và no đủ.

Trưởng bản Ðiêu Chính Anh mới ngoài 30 tuổi dáng nhanh nhẹn cùng người dân ra tận nhà văn hóa đón chúng tôi, hướng dẫn đi một vòng quanh bản. Mó nước của bản sau nhiều kiến nghị xây tường bao giữ vệ sinh chung nay đã được đầu tư xây mới, nước sạch sinh hoạt không bị thiếu. Bờ ta-luy dương ở cuối bản bị sạt lở sau trận mưa lũ năm 2018 làm một số hộ có nguy cơ bị đất tràn vào nhà cũng đã được khắc phục bằng bờ kè vững chắc. Trưởng bản bảo: "Có mấy việc bức xúc ảnh hưởng đến người dân, đều đã được giải quyết. Nhờ vậy, họ yên tâm ăn Tết".

Nhớ lại câu chuyện hơn 10 năm trước, ông Lò Văn Nim, trưởng bản cũ kể: Khi đó, chúng tôi cùng cán bộ dự án đi xem đất, đến đây thấy dải đất nằm bên dòng suối Pàn, không xa thị trấn Hát Lót cho nên đã tuyên truyền, vận động được 54 hộ bản Pắc Ma (xã Pắc Ma, thuộc huyện Quỳnh Nhai cũ) đồng ý chọn làm quê mới. Cái Tết đầu tiên về quê mới, nhà cửa còn ngổn ngang, mọi thứ đều thiếu thốn, khó khăn. Nhưng trong hoàn cảnh ấy họ nhận được tình cảm của người dân sở tại. Người cho rau, cho củi, người hỗ trợ di chuyển vật liệu, đồ đạc. Những cái Tết về sau, người dân bản Hoa Quỳnh lúc nào cũng tổ chức giao lưu văn nghệ. Ðiệu múa nón, múa quạt, lễ hội gội đầu vào ngày 30 Tết được người dân học theo. Văn hóa của đồng bào Thái trắng vùng sông nước đã quyện với lời ca, tiếng hát của người dân sở tại làm đời sống văn hóa tinh thần trên quê mới thêm phong phú. Nhắc lại khoảng thời gian khó khăn ban đầu ấy, ông Nim bảo: "Tôi già rồi, nay giao cho lớp trẻ làm quản lý bản. Trưởng bản bây giờ nó là cháu tôi, nhanh nhẹn, chăm lo công việc của bản, được người dân tin tưởng…". Bí thư Chi bộ bản Hoa Quỳnh Lò Văn Dũng cho biết: Trưởng bản Ðiêu Chính Anh vừa được kết nạp Ðảng và đang trong thời gian dự bị. Trước kia, Chi bộ bản chỉ có bảy đảng viên, nay là chín người. Các đảng viên đều gương mẫu, tích cực cùng gia đình làm ăn, dẫn dắt người dân bản Hoa Quỳnh phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo…

Bữa cơm đầm ấm Tết sớm ở bản Hoa Quỳnh hôm ấy được tổ chức tại gia đình ông Ðiêu Chính Mứn là bố đẻ của trưởng bản mới. Sau khi sắp xếp mọi người ngồi ổn định, ông Mứn sửa lại vị trí cái đầu gà, đôi đũa, rồi rót hai chén rượu đặt ở đầu mâm (gọi là lẩu đôi). Theo phong tục của người Thái, chỗ đó quan trọng trên mâm cơm, thể hiện tấm lòng với tổ tiên, mời thần linh về cùng ăn Tết. Mọi người chúc tụng, ôn lại những ngày gian khó khi rời bỏ quê cũ đi xây quê mới. Tất cả đều lâng lâng ngây ngất men tình, cảm giác ấm lòng nơi quê mới.

Ấn tượng nhất có lẽ là câu chuyện ông Ðiêu Chính Mứn kể vợ chồng ông gánh nước tưới cây. Ông bảo nếu chỉ trồng ngô, chăn nuôi vài ba con trâu bò, lợn gà như ở quê cũ thì chỉ đủ ăn. Muốn làm giàu, có tích lũy thì phải chuyển đổi sản xuất. Hai năm nay, tỉnh Sơn La và huyện Mai Sơn tuyên truyền, vận động trồng cây ăn quả trên đất dốc. Nhà nước hỗ trợ giống, cán bộ khuyến nông huyện hướng dẫn kỹ thuật, hầu hết người dân trong bản Hoa Quỳnh đều đăng ký chuyển đổi sản xuất. Diện tích gần 1 ha đất trồng ngô của gia đình ông Mứn đã chuyển sang trồng 500 cây xoài và 300 cây nhãn giống chín muộn. Sợ cây thiếu nước, ông cùng các thành viên trong gia đình gánh nước lên đồi tưới cây. Cứ mỗi lần gánh nước tưới cây thì y như rằng hôm sau trời lại mưa. Ông Mứn cười, bảo: "Ấy, mình thương cây, trời lại thương mình"! Chuyện gánh nước tưới cây là điều chưa bao giờ có trong phương thức sản xuất của đồng bào dân tộc Thái, bởi vậy đó là sự thay đổi. Ông Mứn thừa nhận đã học được ở người dân sở tại nhiều điều và nhận thấy cần phải thay đổi cách làm ăn. Nếu ban đầu bản Quỳnh Hoa có 54 hộ thì nay đã tăng lên 63 hộ, với 278 nhân khẩu. Ðến giờ đã có hơn 10 cặp gia đình trẻ con cháu của người dân TÐC nên vợ nên chồng với con em của người dân sở tại. Chính mối quan hệ thông gia, tình làng nghĩa xóm đã gắn kết họ với nhau, hỗ trợ giúp đỡ nhau phát triển kinh tế. Các đồng chí lãnh đạo tỉnh Sơn La cho rằng, thay đổi nhận thức, lan tỏa cách thức làm ăn mới là cái được lớn nhất, quan trọng nhất đối với người dân.

Bản Hoa Quỳnh chính là hình ảnh thu nhỏ trong hàng trăm điểm TÐC đang chuyển mình mạnh mẽ tại tỉnh Sơn La hôm nay.

Người dân bản Hoa Quỳnh (điểm tái định cư 428) huyện Mai Sơn vui đón Tết.

Hỗ trợ người dân

Nếu tính thời điểm tổ chức di chuyển đồng loạt, với hàng nghìn hộ dân di dời khỏi vùng ngập thủy điện Sơn La vào những năm 2006 - 2010 thì đến nay, đã trên dưới 10 năm. Hiện tỉnh Sơn La đã bố trí cơ bản ổn định đời sống sản xuất theo quy hoạch cho 12.584 hộ, 58.337 nhân khẩu, đến TÐC tại 70 khu, 276 điểm TÐC tập trung tại tám huyện, thành phố. Trong đó, 475 hộ, với 2.292 nhân khẩu phải di chuyển lần thứ hai do nhiều nguyên nhân khác nhau đều đã được sắp xếp bố trí ổn định. Nhìn chung, tình hình đời sống, sản xuất của đồng bào trong vùng dự án đến nay đều cơ bản ổn định, nhiều điểm TÐC nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ, nhân dân tin tưởng vào sự lãnh đạo của Ðảng.

Trưởng ban di dân TÐC thủy điện Sơn La Nguyễn Minh Tiến cho biết: Ðánh giá một cách chi tiết cho thấy, hộ nghèo theo tiêu chí mới hiện còn 3.037 hộ trong số 12.584 hộ, chiếm 21,15%; hộ có nhà chắc chắn, vững chãi là 11.194 hộ, chiếm 95,9%; thu nhập bình quân của nhân khẩu TÐC đạt 1,09 triệu đồng/tháng, bình quân một hộ đạt 4,96 triệu đồng/hộ/tháng. Theo tổng hợp có khoảng 50 mô hình sản xuất tiêu biểu, trong đó 20 mô hình cây ăn quả, với 268 ha, 26 mô hình nuôi cá lồng, với 4.365 lồng cá các loại, hai mô hình chăn nuôi, một mô hình tưới nhỏ giọt, một mô hình trồng sa nhân. Về đời sống, qua điều tra cho thấy thì 95% số hộ được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh; 98% số hộ được sử dụng điện, tất cả trẻ em được đến trường, 93,8% số người có thẻ bảo hiểm y tế. Về mức độ ổn định của các khu điểm TÐC, 106 trong số 276 điểm, chiếm 38,55% ổn định, chiều hướng phát triển tốt; 159 trong số 276 điểm, chiếm 57,8% cơ bản ổn định; chỉ còn 10 điểm chưa ổn định đang tiếp tục được nghiên cứu, hỗ trợ, trong đó, sẽ được tập trung giải quyết ở giai đoạn 2 hậu thủy điện Sơn La thời gian tới.

Trong báo cáo tổng rà soát, đánh giá kết quả thực hiện dự án di dân TÐC thủy điện Sơn La (giai đoạn 1) để chuẩn bị bước vào giai đoạn 2, bức tranh về đời sống, sản xuất của đồng bào được đánh giá khá chính xác, sát thực, để đưa ra được các giải pháp hiệu quả. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 666-QÐ/TTg ngày 31-5-2018 phê duyệt Ðề án ổn định dân cư, phát triển kinh tế - xã hội vùng TÐC thủy điện Sơn La. Mục tiêu nhằm tạo sự chuyển biến về sản xuất, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng phát triển sản xuất nông nghiệp có năng suất, chất lượng cao, liên kết theo chuỗi giá trị hàng hóa; tăng tỷ lệ lao động được đào tạo nghề ở nông thôn; cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân sau TÐC dự án thủy điện Sơn La tại các tỉnh: Sơn La, Ðiện Biên, Lai Châu một cách bền vững, bảo đảm ổn định đời sống và sản xuất cho người dân sau TÐC dự án thủy điện Sơn La, không còn hộ có nguy cơ tái nghèo, góp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Bắc theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn, giữ vững ổn định chính trị - xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường sinh thái. Ðến năm 2020, thu nhập bình quân đầu người tăng gấp hai lần so với năm 2014 và tỷ lệ hộ nghèo giảm còn dưới 10%; đến năm 2025 thu nhập bình quân đầu người tăng gấp ba lần so với năm 2014 và không còn hộ nghèo.

Sau 10 năm di dời khỏi vùng ngập, ngoài các khu, điểm TÐC tập trung, Sơn La cũng đã triển khai quy hoạch, bố trí, sắp xếp lại các khu dân cư bị ảnh hưởng bởi dự án di dân. Trên cơ sở đó đã điều chỉnh, bổ sung quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội toàn tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Nhờ dự án di dân TÐC thủy điện Sơn La, hệ thống cơ sở hạ tầng, giao thông của tỉnh cũng đã được đầu tư, cải thiện đáng kể. Ðáng chú ý, khu đô thị mới tại Phiêng Lanh (xây mới trung tâm huyện Quỳnh Nhai) được đầu tư hàng nghìn tỷ đồng, với tiềm năng phát triển du lịch, nuôi cá lồng lòng hồ, trở thành một trung tâm mới năng động ở tỉnh Sơn La và khu vực Tây Bắc.

Vào ngày 10 tháng Giêng năm Kỷ Hợi này, tại đây huyện Quỳnh Nhai tổ chức ngày hội văn hóa các dân tộc, trong đó sẽ tổ chức lễ hội đua thuyền trên hồ sông Ðà. Ðồng bào các dân tộc huyện Quỳnh Nhai đã di chuyển khỏi lòng hồ nay có dịp trở về thắp hương đền thờ Nàng Han, vui Tết và thăm anh em họ hàng. Với họ, dù đã về quê mới, nhưng trong sâu thẳm tâm hồn, mảnh đất lòng hồ sông Ðà vẫn là một góc yêu thương.

 

 

 

 

 

 

 

Đức Tuấn/Nhandan

  • Thích và chia sẻ bài viết:

Bình luân